Veelgestelde vragen

Stel jezelf de vraag: in welke mate beïnvloedt dit mijn dagelijkse leven? Wanneer je merkt dat het jouw functioneren op meerdere vlakken beïnvloedt (bijvoorbeeld relaties, slaap, werk …) is dat een teken dat extra ondersteuning zinvol kan zijn.

Niet elk moeilijk moment vraagt trouwens om professionele hulp. Een dipje of moeilijke periode na een ingrijpende gebeurtenis hoort bij het leven, en veel mensen komen daar doorheen met steun van vrienden, familie en zelfzorg.

Maar als klachten wekenlang aanhouden, hevig zijn of een grote impact hebben op je leven, is dat een teken om niet langer af te wachten. Hulp zoeken kan ook net voorkomen dat je klachten erger worden. Als informele steun niet volstaat, is een bezoek aan de huisarts vaak een goede eerste stap.

Dat hangt af van welke zorg je nodig hebt. Binnen de geestelijke gezondheidszorg zijn er veel verschillende mogelijkheden: van zelfzorg en nabijheidszorg, ambulante begeleiding zoals een psycholoog of Centrum Geestelijke Gezondheidszorg (CGG) tot een residentiële opname in een psychiatrisch ziekenhuis of ondersteuning via een Initiatief Beschut Wonen (IBW). Bovendien zijn er misschien nog andere opties die goed bij jou passen, maar waar je zelf nog niet aan hebt gedacht. Het is niet makkelijk om een overzicht te maken van het uitgebreide aanbod dat er op dit moment bestaat aan zorgvormen. Een goed startpunt is je huisarts: hij of zij luistert naar je verhaal en samen bepalen jullie de eventuele vervolgstappen.

Een overzicht van zorgvormen vind je hier.

Ja. Hulpverleners hebben beroepsgeheim. Wat je vertelt, blijft vertrouwelijk. Alleen in uitzonderlijke situaties (bij ernstig gevaar voor jezelf of anderen) kan hiervan afgeweken worden.

Ja. Bij hulplijnen en sommige online hulpvormen kan je anoniem terecht. Dat kan helpen als je het moeilijk vindt om de eerste stap te zetten.

Te Gek!? biedt een overzicht van hulplijnen voor kinderen en jongeren en hulplijnen voor volwassenen.

Het vinden van de juiste zorg is niet altijd eenvoudig door het grote aanbod in Vlaanderen. Het getrapt zorgmodel brengt hier structuur in: het biedt een helder overzicht van de opeenvolgende stappen die je kan zetten wanneer je psychische klachten of problemen ervaart, van lichte ondersteuning tot gespecialiseerde hulp. Een goede eerste stap is vaak een gesprek met je huisarts, die je verder kan begeleiden of doorverwijzen.

Wachtlijsten komen helaas voor in de geestelijke gezondheidszorg. Toch hoef je die wachttijd niet passief door te brengen. Een aantal dingen die je intussen kan doen:

• Praat met iemand die je vertrouwt (een vriend, familielid, collega, leraar …)
• Contacteer een hulplijn. Je kan er anoniem en kosteloos terecht voor een luisterend oor.
• Zoek online ondersteuning. Er bestaan een heleboel tools en betrouwbare informatie die je verder op weg kunnen zetten.
• Overweeg lotgenotencontact of een zelfhulpgroep. Mensen met gelijkaardige ervaringen kunnen je tips en steun geven.
• Kies voor groepssessies. Sommige zorgvormen bieden groepssessies aan. In deze sessies ga je in groep aan de slag. Hier gelden vaak minder lange wachttijden dan voor individuele sessies.
• Bespreek dit met je huisarts. Die kan meezoeken naar alternatieve of tijdelijke ondersteuning.

De kostprijs verschilt per hulpverlener en zorgvorm. Om je een idee te geven:

• Een gesprek bij een privépsycholoog kost gemiddeld tussen de 50 en 90 euro per sessie.
• Een gesprek bij een psychiater is een medische consultatie. Deze consultaties worden terugbetaald door de ziekteverzekering. Je betaalt hier enkel het remgeld.
• Via eerstelijnspsychologische zorg (ELP) betaal je een sterk verlaagd tarief, vaak tussen de 4 en 11 euro per sessie, afhankelijk van je inkomen. De eerste sessie is gratis.
• Een niet-medische consultatie (zoals een gesprek met een psycholoog of therapeut) in een CGG (Centrum Geestelijke Gezondheidszorg) kost 11 euro per uur (4 euro voor mensen met een verhoogde tegemoetkoming). De eerste consultatie, op doorverwijzing van een zorgverlener, is gratis (behalve een consultatie bij een psychiater).
• De kostprijs van een opname in een psychiatrisch ziekenhuis hangt af van verschillende factoren: de duur van je verblijf, je kamerkeuze, je verzekering en je persoonlijke situatie. Informeer jezelf daarom goed vóór of tijdens de start van je opname. De meeste voorzieningen hebben een sociale dienst die je daarbij kan helpen.

Sommige gesprekken worden (gedeeltelijk) terugbetaald via je mutualiteit. Informeer vooraf bij je hulpverlener of ziekenfonds zodat je weet waar je aan toe bent.

Hier vind je meer informatie over terugbetaling bij de psycholoog.

Ja, er zijn verschillende mogelijkheden om gratis of goedkopere zorg te verkrijgen:

• Via eerstelijnspsychologische zorg (ELP) kan je aan een verlaagd tarief terecht bij een psycholoog. Het eerste gesprek is gratis. Nadien betaal je 11 euro per individueel gesprek (of 4 euro wanneer je recht hebt op een verhoogde tegemoetkoming). Voor een groepssessie betaal je maximaal 2,5 euro per sessie.
• Daarnaast zijn er ook gratis hulplijnen en online hulp. Je huisarts kan je hierover informeren.
• Sommige gesprekken worden (gedeeltelijk) terugbetaald via je mutualiteit. Informeer vooraf bij je hulpverlener of ziek
• Als kind of jongere zijn er ook een heleboel plaatsen waar je gratis en anoniem psychologische hulp kan krijgen, bijvoorbeeld TEJO, JAC, CLB en OverKop. Een volledig overzicht vind je op de site van Wat Wat.

Tijdens een eerste gesprek luistert de hulpverlener naar je verhaal, eventuele klachten die je ervaart en de reden van je aanmelding. Het doel van zo’n eerste gesprek is om jouw hulpvraag helder te krijgen. Nadien bekijken jullie samen wat je nodig hebt.

Je hoeft niet alles meteen te vertellen – je bepaalt zelf het tempo. Soms krijg je advies, oefeningen of huiswerk, soms ga je samen op zoek naar inzichten. Hoelang een traject duurt, verschilt van persoon tot persoon.

De manier van werken hangt ook af van de zorgvorm en de soort therapie die je ontvangt, zoals ambulante of residentiële zorg, groepssessies, gedragstherapie, relatietherapie … Meer info over de verschillende zorgvormen vind je hier.

Wil je graag zelf ontdekken wat geestelijke gezondheidszorg precies inhoudt? Tijdens de Open Geestdagen openen organisaties in heel Vlaanderen hun deuren en kan je op een laagdrempelige manier kennismaken met wat er achter de deuren van de ggz gebeurt.

Hulplijnen bieden anonieme, gratis en laagdrempelige ondersteuning. Via de telefoon of chat luisteren vrijwilligers of medewerkers naar jouw verhaal en denken ze met jou mee.  Zo’n gesprek kan over van alles gaan: van een concrete vraag tot het delen van gedachten die iemand bezighouden over de meest uiteenlopende onderwerpen, en van zware of acute problemen tot kleinere of alledaagse vragen. Indien nodig kan de persoon aan de andere kant van de lijn jou ook doorverwijzen naar de gepaste hulp.

Je kan er ook als naaste terecht wanneer je je zorgen maakt om iemand in je omgeving of wanneer je zelf nood hebt aan een gesprek.

Te Gek!? biedt een overzicht van hulplijnen voor kinderen en jongeren en hulplijnen voor volwassenen.

In een zelfhulpgroep ontmoet je mensen met een gelijkaardige ervaring. Dat zorgt vaak voor herkenning en een gevoel van verbondenheid. Je kan er je verhaal kwijt in een veilige en vertrouwelijke omgeving, en steun vinden bij anderen die begrijpen wat je doormaakt. Daarnaast wissel je ervaringen en praktische tips uit. Je krijgt informatie in begrijpelijke taal en leert van hoe anderen omgaan met gelijkaardige situaties in het dagelijks leven. Soms word je ook doorverwezen naar gepaste hulp of organisaties. Sommige groepen zetten zich ook breder in: ze helpen taboes doorbreken, maken thema’s bespreekbaar en dragen bij aan meer menselijkheid in de zorg.

Kortom, een zelfhulpgroep biedt een plek waar je niet alleen staat, waar geluisterd wordt en waar je samen sterker kan staan.

Meer info en een overzicht van zelfhulpgroepen vind je op www.tegek.be/zelfhulpgroepen

Voel je dat het echt niet meer gaat of zit je in een crisissituatie? Dan is het belangrijk om meteen hulp te zoeken. Neem contact op met je huisarts, een hulplijn of de spoeddiensten. Je hoeft hier niet alleen doorheen te gaan.

Ontdek waar je terechtkan voor dringende hulp.

De wet op de patiëntenrechten van augustus 2002 geeft je als patiënt het recht om een klacht in te dienen bij een ombudspersoon. Sommige voorzieningen in de geestelijke gezondheidszorg werken met een interne ombudspersoon, maar de meeste voorzieningen werken ook met een externe/onafhankelijke ombudspersoon.

Waarvoor kan je bij een ombudspersoon terecht?

• Vragen en klachten voorkomen door communicatie tussen patiënt en hulpverlener te bevorderen;
• Bemiddelen bij klachten over de uitoefening van je patiëntenrechten, met het oog op een oplossing;
• Patiënten inlichten over hun mogelijkheden om hun klacht af te handelen als die oplossing er toch niet komt;
• Informeren over de organisatie, de werking en de procedures van de ombudsfunctie;
• Aanbevelingen formuleren om herhaling te voorkomen van tekortkomingen die aanleiding kunnen geven tot klachten over de uitoefening van je rechten als patiënt;

Meer info op www.oogg.be

Veel mensen krijgen op een bepaald moment in hun leven te maken met psychische problemen. Daar zijn dus heel wat ouders bij met kinderen zoals jij. Gewone kinderen die opgroeien in bijzondere omstandigheden. We noemen deze kinderen ook wel eens KOPP: Kinderen van Ouders met Psychische Problemen.

We weten dat vele KOPP-kinderen zich verdrietig, schuldig of eenzaam kunnen voelen over wat er met hun ouder aan de hand is. Misschien voel jij je soms ook wel zo? Of misschien voel je je net heel erg boos? Dat mag. Dat is normaal. Probeer er best met iemand over te praten, zodat je deze moeilijke gevoelens niet alleen moet dragen.

Tips, meer info en plekken waar je terechtkan vind je hier.

Bepaalde signalen kunnen erop wijzen dat iemand het moeilijk heeft, zoals veranderingen in gedrag, veranderingen in emoties, zich terugtrekken of zeggen dat het niet goed gaat.

De campagne 4 voor 12 maakt een oplijsting van welke signalen dit nu concreet kunnen zijn. Merk je meerdere van deze signalen op, treden deze signalen plots bij iemand op, zijn deze signalen zeer uitgesproken bij iemand en/of doen deze zich gedurende langere tijd voor? Dan kan dit erop wijzen dat iemand hulp nodig heeft.

Herken de 4 signalen!

Herken de 4 signalen bij oudere volwassenen!

Wanneer je merkt dat iemand het moeilijk heeft, kan het veel betekenen om gewoon het gesprek aan te gaan. Probeer dit te doen in een rustige omgeving, op een moment waarop jullie niet gestoord worden. Vertrek vanuit je eigen observaties, bijvoorbeeld: ‘Ik merk dat je de laatste tijd wat stiller bent, klopt dat?’.

Luister zonder oordeel, en stel vooral open vragen. Je hoeft geen oplossingen klaar te hebben. Aanwezig zijn en laten voelen dat je bezorgd bent en er wil zijn, is vaak al heel waardevol. Geef de ander de ruimte om op zijn of haar eigen tempo te vertellen en dring niet aan als iemand er nog niet klaar voor is. Tegelijk kan je wel laten weten dat je er bent wanneer die persoon wél wil praten.

Wees eerlijk als je het zelf niet goed weet en probeer niet te minimaliseren wat iemand voelt. Als de situatie zwaarder aanvoelt of je je zorgen maakt, kan je samen op zoek gaan naar professionele hulp. Vergeet daarbij ook niet om je eigen grenzen te bewaken.

Klik hier voor meer gesprekstips!

Wil je meer leren over hoe je iemand kan ondersteunen bij psychische klachten of – problemen? Neem dan zeker een kijkje naar de e-learning rond Eerste Hulp bij Psychische Problemen (EHBP).

Er zijn in Vlaanderen een aantal familieorganisaties en zelfhulpgroepen waar je terechtkan voor info, een luisterend oor, lotgenotencontact. Dit wordt georganiseerd door andere naasten en familieleden die weten wat je doormaakt.

Bekijk hier een overzicht van zelfhulpgroepen en lotgenotencontact, waaronder ook organisaties voor naasten van iemand met een psychische kwetsbaarheid.

Ook als broer of zus van iemand met psychische problemen kan je ondersteuning zoeken. Er bestaan hulplijnen, zelfhulpgroepen en organisaties die specifiek gericht zijn op familie en omgeving.

Bekijk hier een overzicht van zelfhulpgroepen en lotgenotencontact, waaronder ook organisaties voor naasten van iemand met een psychische kwetsbaarheid.